ಕೊಂಕಣಿ ಉಲಯ್, ಕೊಂಕಣಿ ಉರಯ್, ಕೊಂಕಣಿ ಆಮ್ಚಿ ಆವಯ್..    कोंकणी उलोय, कोंकणी उरय, कोंकणी आमची आवय..       
Writers Writing
ಸಂಪಾದಕೀಯ್
ಕೊಂಕ್ಣಿ ನಿರಂತರಿ..
ಮನಿಸ್ ಧಾಂವ್ಣಿ..
ಲೇಖನಾಂ
ಪ್ರಗತಿಶೀಲ್ ಬರವ್ಪಿ
ಮುಂಬಯಾಂತ್ ಪ್ರಗತಿಪರ್
ಮುಂಬಯಾಂತ್ಲಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ
ಕವಿತಾ
ಬ್ರೊತ (ಪಯ್ಲಿ ಕವಿತಾ)
ಕವಿತಾ (ಹಫ್ತ್ಯಾಚಿ ಕವಿತಾ)

ಕವಿತಾಪಾಠ್ (ಅಧ್ಯಯನ್)

ಚಿತ್ರಾಂ-ವಿಚಿತ್ರಾಂ (ಸ್ಪರ್ಧೊ)
ಕಾಣ್ಯೊ

ಮಟ್ವಿ ಕಥಾ (ಹಫ್ತ್ಯಾಚಿ ಕಾಣಿ)
ನ್ಯಾನೊ ಕಾಣ್ಯೊ
ನೈತಿಕ್ ಕಾಣ್ಯೊ
ಅನುವಾದ್ ಕಾಣ್ಯೊ

ವಿಶ್ಲೇಶಣಾಂ

ಮುಗ್ದೊನಾತ್‌ಲ್ಲಿಂ ಗಿತಾಂ

ಸಂವಾದ್
ಏಕ್ ಭೆಟ್ ಏಕ್ ಸಂವಾದ್
ಕೊಂಕ್ಣಿ ಕಾರ್ಯಿಂ

ಆಗ್ರಾರ್ ಕವಿಗೋಶ್ಟಿ
ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಹಮಿಲನ್ 2015

ಅಂಕಣಾಂ
ದಿವ್ಟಿ (ಜಿಯೋ ಆಗ್ರಾರ್)
ಭಲಾಯ್ಕಿ (ಡಾ|ಎಡ್ವರ್ಡ್ ನಜ್ರೆತ್)
ಮನ್ ಕಿ ಬಾತ್ (ಜೆ.ವಿ.ಕಾರ್ಲೊ)
ಸಕಾಳಿಕ್ (ಸ್ಟೀಫನ್ ಕ್ವಾಡ್ರಸ್)

[ಸಾಂಕಳ್ ನಿಬಂಧ್] ಕೊಂಕ್ಣಿಪಣ್ : ಭಾಸ್ ಆನಿ ಸಮಾಜ್

ಪ್ರಸ್ತಾವನ್

1939 ವರ್‍ಸಾ ಪಯ್ಲಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬಸ್ಕಾ ಕಾರ್‍ವಾರಾಂತ್ ಭರ್‍ಲಲಿ. ಹೆಂ 2019, ಅಯ್ಶಿಂ ವರ್‍ಸಾಂ ಭರ್‍ತಾತ್. ಹ್ಯಾಚ್ ಘಡಿತಾಚ್ಯಾ ಉಗ್ಡಾಸಾಕ್ ಹೆ ನಿಯಾಳ್. ಭಾರತಾಚ್ಯೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರಾಯೆ ಉಪ್ರಾಂತ್ ತ್ಯಾ ತ್ಯಾ ಭಾಶಿಕ್ ರಾಜ್ಯಾಂನಿ ತಾಂಚ್ಯೆ ತಾಂಚ್ಯೆ ಭಾಶೆಕ್ ತೆಂಕೊ ದಿಲೊ ಆನಿ ತ್ಯೊ ಭಾಸೊ ಫುಲ್ಲ್ಯೊ ಫಳ್ಳ್ಯೊ. ಪೂಣ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಚೆಂ ಆನಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೊಕಾಂಚೆಂ ಚಿತ್ರ್ ವೆಗ್ಳೆಂಚ್ ಕಶೆಂ ದಿಸ್ತಾ. ಸ್ವಾತಂತ್ರಾಯೆ ಆದಿಂ ಫಿರಂಗಿ ಸತ್ತೆ ಖಾಲ್ ಆಮಿ ವೆಳ್ಗಿಂ ಆಸ್ಲಲಿಂ, ಆಜುನ್‍ಯಿ ವೆಗ್ಳಿಂಚ್ ಆಸಾಂವ್. ಖರೆಂ, ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೋಕ್ ಎಕಾಚ್ ರಾಜ್ಯಾಂತ್ ನಾ ಆನಿ ಆಮ್ಚೊ ಆಂಕ್ಡೊಯ್ ಭೊವ್ ಉಣೊ. ಅದ್ಮಾಸಾನ್ ಆಮಿ ಫಕತ್ ಪಂಚ್ವಿಸ್ ಲಾಖ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೋಕ್, ಭಾರತಾಚ್ಯಾ ಚಾರ್ ರಾಜ್ಯಾಂನಿ ಜಿಯೆತಾಂವ್. ಫುಡ್ಲ್ಯೆ ಪಿಳ್ಗೆಕ್ ಆಪ್ಲಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಅಸ್ಮಿತಾಯ್ ರಾಕುಂಕ್ ಆನಿ ಸಾಂಬಾಳುಂಕ್ ಆಮಿ ಕಿತೆಂ ಯೆವ್ಜಿಲಾಂ? ಆಮ್ಚ್ಯೆ ಮಧೆಂ ಎಕ್ವಟ್ ಘಡ್ತಲೊ ಕಾಯ್? ಆಮ್ಕಾಂ ಎಕ್ವಟ್ ಜಾಯ್ ವಾ ನಾಕಾ? ಅಸ್ಲಿಂ ಸಬಾರ್ ಸವಾಲಾಂ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮೊಗ್ಯಾಂಕ್ ಧೊಸ್ತಾತ್. “ಕೊಂಕ್ಣಿಪಣ್” ನಾಂವಾಚ್ಯಾ ಹ್ಯಾ ಸಾಂಕಳ್ ನಿಬಂಧಾಂನಿ (serial essays) ಹ್ಯಾ ವಿಶಯಾಚೆರ್ ಖೊಲಾಯೆನ್ ನಿಯಾಳ್ ಕರುನ್, ಕೊಂಕ್ಣಿ ತರ್ನಾಟ್ಯಾಂ ಮಧೆಂ ಏಕ್ ಜಾಗೃತಾಯ್ ನಿರ್ಮಾಣ್ ಕರ್‍ಚೊ ಮ್ಹಜೊ ಉದ್ದೇಶ್. ತಾಚೆರ್ ಭಾಸಾಭಾಸ್ ಆನಿ ಚಿಂತನ್ ಮಂಥನ್ ಜಾವ್ನ್ ಮುಕ್ಲಿ ವಾಟ್ ಆಮಿ ತೆಂಕ್ಚಿ. ಧಾ ಪ್ರಬಂಧಾಂ ಮದ್ಲೊ, ಹೊ ಮ್ಹಜೊ ಪಯ್ಲೊ ನಿಬಂಧ್ – ಭಾಸ್ ಆನಿ ಸಮಾಜ್.

ಭಾಸ್ ಆನಿ ಬೋಲಿ

ಮನಿಸ್ ಉಲಯ್ತಾ, ತಿ ಎಕ್ಯೆ ತರೆಚಿ ಭಾಸ್. ಪೂಣ್ ಗ್ರಾಂಥಿಕ್ ರುಪಾರ್ ತಿ ಭಾಸ್ ಬರಯ್ತಾನಾ, ತೊ ಎಕ್ಯೆ ಥಾರಾವಿಕ್ ರಿತಿನ್ ತಿ ಬರಯ್ತಾ. ದೆಕುನ್ ಭಾಸ್ ಆನಿ ಬೋಲಿ ಮಧೆಂ ಫರಕ್ ಆಸಾ. ಭಾಸ್, ಬೋಲಿ ಪರಸ್ ವ್ಹಡ್. ಭಾಶಿಕ್ ಸಮಾಜಾಂತ್ ಎಕ್ಯೆ ಭಾಶೆಕ್ ಬೊಲಿಯೆ ಪರಸ್ ಚಡ್ ಮಾನ್ ಆಸಾ. ಭಾಶೆಕ್ ಏಕ್ ಪ್ರಮಾಣ್ ರೂಪ್ ಆಸ್ತಾ. ಪೂಣ್ ಬೋಲಿ ಥಳಾವ್ಯಾ ಜಮ್ಯಾಂಚ್ಯಾ ಉಲೊವ್ಣ್ಯಾ ಪರ್ಮಾಣೆಂ ಕಶಿಯ್ ಆಸುಂ ಯೆತಾ. ಥೊಡ್ಕ್ಯಾಂತ್ ಸಾಂಗ್ಚೆಂ ತರ್, ಬೋಲಿ ಎಕ್ಯೆ ಭಾಶೆಚೊ ಭೊವ್‍ರುಪಿ (diverse) ಪ್ರಕಾರ್.

ರಾಜಕೀಯ್ ಆನಿ ಇತಿಹಾಸಿಕ್ ಕಾರಣಾಂಕ್ ಲಾಗುನ್ ಎಕ್ಯೆ ಭಾಶೆಕ್ ಭಾಸ್ ಮ್ಹಣ್ ರೂಪ್ ಮೆಳ್ತಾ. ದೆಕಿಕ್ ದಕ್ಷಿಣ್ ಲಂಡಾನಾಚಿ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಬೋಲಿ, ಜಿ ಥಂಯ್ಚ್ಯಾ ರಾಜ್‍ಘರಾಣ್ಯಾಚಿ ಭಾಸ್, ಹಿ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಭಾಸ್ ವಾ ರಾಣಿಯೆಚಿ ಭಾಸ್ (Queen’s English) ಮ್ಹಣ್ ವಿಸ್ತಾರ್‍ಲಿ. ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಭಾಸ್ ಶಿಕಯ್ತಾನಾ, ತಿಚ್ ಭಾಸ್ – ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಭಾಸ್ ಮ್ಹಣ್ ಶಿಕಯ್ತಾತ್. ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೋಕ್ ಎಕಾ ರಾಜ್ಯಾಂತ್ ನಾ, ದೆಕುನ್ ಪ್ರಮಾಣಿಕರಣಾಚಿ (standardization) ಗರ್ಜ್ ಆಮ್ಕಾಂ ಕೆದ್ನಾಂಚ್ ದಿಸ್ಲಿ ನಾ. ಹಾಕಾಚ್ ಲಾಗುನ್ ಕೊಂಕ್ಣಿಚ್ಯೊ ಕಾಂಯ್ ಬೊಲಿಯೊ ಗ್ರಾಂಥಿಕ್ ರುಪಾರ್ ವಯ್ರ್ ಸರ್‍ಲ್ಯೊ.

ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬೊಲಿಯೊ

ಧರ್ಮ್, ಜಾತ್ ಆನಿ ವಠಾರಾ ಪರ್ಮಾಣೆಂ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬೊಲಿಯೊ ಘೊಳ್ತಾತ್. ಪೂಣ್ ಗ್ರಾಂಥಿಕ್ ರುಪಾರ್ ಆಸ್ಚ್ಯೊ ಚಾರ್ ಮುಕೆಲ್ ಬೊಲಿಯೊ ಅಶ್ಯೊ:

1. ಶಿಕ್ಷಣಿಕ್ ಆನಿ ಪ್ರಶಾಸನಾಚ್ಯಾ ಪಾಂವ್ಡ್ಯಾರ್ ಗೊಂಯಾಂತ್ ವಾಪರ್‍ಚಿ ಅಂತ್ರುಜಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ, ಜಿ ದೇವ್‍ನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯೆಂತ್ ಬರಯ್ತಾತ್.

2. ಗೊಂಯ್ಚ್ಯಾ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವಾಂನಿ ಆಸ್ಲಲ್ಯಾ ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಕಾರ್ಯಾವಳಿಂನಿ ವಾಪರ್‍ಚಿ ಬಾರ್‍ದೆಶಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ, ಜಿ ರೊಮಿ ಲಿಪಿಯೆಂತ್ ಬರಯ್ತಾತ್.

3. ಮಂಗ್ಳುರಾಂತ್ ಆನಿ ಮಂಗ್ಳುರ್ ಭೊಂವ್ತಿಂ ಆಸ್ಲಲ್ಯಾ ಕ್ರಿಸ್ತಾಂವಾಂನಿ ಆಪ್ಲ್ಯಾ ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಕಾರ್ಯಾವಳಿಂನಿ ವಾಪರ್‍ಚಿ ಮಂಗ್ಳುರಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ, ಜಿ ಕಾನಡಿ ಲಿಪಿಯೆಂತ್ ಬರಯ್ತಾತ್.

4. ಕರ್ನಾಟಾಕಾಚ್ಯೆ ಕರಾವಳಿ ವಠಾರಾಂತ್ ಸಾರಸ್ವತಾಂನಿ ಆಪ್ಲ್ಯೆ ಸಮಾಜಿಕ್ ಆನಿ ಧಾರ್ಮಿಕ್ ಕಾರ್ಯಾವಳಿಂನಿ ವಾಪರ್‍ಚಿ ಜಿ. ಎಸ್. ಬಿ. ಕೊಂಕ್ಣಿ, ಜಿ ದೇವ್‍ನಾಗರಿ ಆನಿ ಕಾನಡಿ ಲಿಪಿಯಾಂನಿ ಬರಯ್ತಾತ್.

ಪಯ್ಲ್ಯಾ ತೀನ್ ಗ್ರಾಂಥಿಕ್ ಬೊಲಿಯಾಂ ಮಧೆಂ ಜಾಯ್ತೆಂ ಸಾರ್ಕೆಪಣ್ ಆಸಾ. ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮ್ಹಾಲ್ಗಡ್ಯಾಂನಿ ಖಂಯ್ಚಿಯ್ ಏಕ್ ಬೋಲಿ ಪ್ರಮಾಣ್ ಮ್ಹಣ್ ವಾಪರುನ್, ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಚಿ ಉದರ್ಗತ್ ಕರ್‍ಚ್ಯಾಕ್ ವಾ ಗ್ರಾಂಥಿಕ್ ರುಪಾರ್ ವಾಪರ್‍ಚ್ಯಾ ಹ್ಯಾ ಚಾರ್ ಮುಕೆಲ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬೊಲಿಯಾಂ ಮಧೆಂ ಏಕ್‍ರುಪ್ಪಣ್ ಹಾಡ್ಲಲೆಂ ಜಾಲ್ಯಾರ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಚೆಂ ಆನಿ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಸಮಾಜಾಚೆಂ ಚಿತ್ರ್ ಆಜ್ ವೆಗ್ಳೆಂಚ್ ಆಸ್ತೆಂ. ಭಾಸ್ ಮ್ಹಣ್ ಮಾನ್ಯತಾಯ್ ಮೆಳ್ಚ್ಯಾಕ್‍ಯ್ ಕೊಂಕ್ಣಿನ್ ಸಂಘರ್ಶ್ ಕೆಲೊ ಆನಿ ಮಾನ್ಯತಾಯ್ ಮೆಳೊವ್ನ್.ಯಿ ತಿ ಸಂಘರ್ಶ್ ಸಂಘರ್ಶ್ ಕರಿತ್ ಆಸಾ. ತಿಚ್ಯಾ ಸಂಘರ್ಶಾಚೊ ಬಾರಿಕ್ ಇತಿಹಾಸ್ ಹಾಂಗಾ ದಿಲಾ.

ಕೊಂಕ್ಣಿ – ಏಕ್ ಭಾಸ್

ಸುಮಾರ್ ಆಟ್ವ್ಯಾ ಶೆಕ್ಡ್ಯಾಂತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಏಕ್ ವಿಂಗಡ್ ಭಾಸ್ ಮ್ಹಣ್ ಜಲ್ಮಾಕ್ ಆಯ್ಲಿ. ತಿಕಾ ರಾಯಾಳ್ ಆಸ್ರೊ ಮೆಳ್ಳೊ ನಾ. ಕನ್ನಡ, ತುರ್ಕಿ, ಅರ್ಬಿ, ಮರಾಠಿ ಆನಿ ಪುರ್ತುಗೆಜ್ ಭಾಶಿಕಾಂಚ್ಯಾ ಶೆಕಾ ಖಾಲ್ ತಿ ಫುಲ್ಲಿ. ತಿಕಾ “ಕೊಂಕ್ಣಿ” ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ನಾಂವ್ ಸಯ್ತ್ ಮಾಗಿರ್ ಲಾಭ್ಲೆಂ. ಗೊಂಯಾಂತ್ ಪುರ್ತುಗೆಜಾಂಚ್ಯಾ ಶೆಕಾ ಖಾಲ್ ತಿಕಾ, ಲಿಂಗ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿ, ಲಿಂಗ್ವಾ ಕಾನಾರಿಂ ಆನಿ ಲಿಂಗ್ವಾ ತೆರ್ರಾ ಅಶಿಂ ನಾಂವಾಂ ಆಸ್ಲಿಂ. ಸುರ್ವೆಚ್ಯಾ ಪುರ್ತುಗೆಜಾಂಚ್ಯಾ ಶೆಕಾ ಖಾಲ್ ಮಿಶನರಿಂನಿ ಆನಿ ಕಾಂಯ್ ಥಳಾವ್ಯಾ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮನ್ಶಾಂನಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬರ್‍ಪಾವಳ್ ರಚ್ಲಿ. ತಿಕಾ ಆಮಿ ಪೊರ್ಣಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮ್ಹಣ್ತಾಂವ್. ಹಿ ಪೊರ್ಣಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ, ಗೊಂಯಾ ಭಾಯ್ರ್ ಕರ್ನಾಟಕಾಂತ್ ಆನಿ ಕೆರಳಾಂತ್ ರಾಬಿತೊ ಕರ್‍ತಲ್ಯಾ ಸಾರಸ್ವತಾಂಚ್ಯೆ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬೊಲಿಯೆಕ್ ಚಡ್ ಲಾಗಿಂ. ತಶೆಂಚ್ ಗೊಂಯಾಂತ್, ಸಾಶ್ಟಿ ವಠಾರಾಂತ್ ತಿಚಿ ಕಾಂಯ್ ರುಪಾಂ ಆಜುನ್‍ಯ್ ಘೊಳ್ತಾತ್. ಇಂಕ್ವಿಜಿಶನಾ ಉಪ್ರಾಂತ್ ಜಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬರ್‍ಪಾವಳ್ ಆಮ್ಕಾಂ ಮೆಳ್ತಾ ತಿ ಮಧ್ಯಕಾಲಿನ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬರ್‍ಪಾವಳ್, ಜಿ ಪೊರ್ಣೆ ಕೊಂಕ್ಣಿಕ್ ಆನಿ ಆಯ್ಚ್ಯೆ ಆಧುನಿಕ್ ಕೊಂಕ್ಣಿಕ್ ಏಕ್ ಸಾಂಕವ್.

ಹ್ಯಾಚ್ ಆಧುನಿಕ್ ಕಾಳಾಂತ್, ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಕ್ ಭಾಸ್ ಮ್ಹಣ್ ಮಾನ್ಯತಾಯ್ ಮೆಳ್ಚ್ಯೆ ಆದಿಂ ಗೊಂಯಾಂತ್‍ಚ್ ತಿಚ್ಯಾ ಅಸ್ತಿತ್ವಾಚೆರ್ ಪ್ರಶ್ನ್ ಉದೆಲೊ. ಪುರ್ತುಗೆಜಾಂಚ್ಯಾ ಶೆಕಾಂತ್ಲ್ಯಾನ್ ಸುಟ್ತಚ್ ಗೊಂಯ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾಂತ್ ವಿಲೀನ್ ಜಾಂವ್ಕ್ ಜಾಯ್ ಮ್ಹಣ್ಚ್ಯಾ ಇರಾದ್ಯಾನ್ – “ಕೊಂಕ್ಣಿ ಹಿ ಮರಾಠಿಚಿ ಬೋಲಿ” ಆನಿ “ಗೊಂಯ್ಚಿ ಭಾಸ್ ಮರಾಠಿ” ಮ್ಹಳ್ಳೊ ವಿತರ್ಕ್.ವಾದ್ ಕಾಂಯ್ ಮರಾಠಿವಾದಿ ಲೊಕಾಂನಿ ಮಾಂಡ್ಲೊ. ಸಗ್ಳ್ಯಾ ವಾದಳಾಂಕ್ ಫೂಡ್ ಕರುನ್ 1975 ವರ್‍ಸಾ ತಿಕಾ ಏಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ ಭಾಸ್ ಮ್ಹಣ್ ಸಾಹಿತ್ಯ್ ಅಕಾಡೆಮಿಚಿ ಮಾನ್ಯತಾಯ್ ಮೆಳ್ಳಿ. 1987 ವರ್‍ಸಾ ತಿ ಗೊಂಯ್ಚಿ ರಾಜ್ ಭಾಸ್ ಜಾಲಿ ಆನಿ 1992 ವರ್‍ಸಾ ತಿಕಾ ಸಂವಿಧಾನಿಕ್ ಮಾನ್ಯತಾಯ್ ಮೆಳ್ಳಿ. ತಶೆಂಚ್ ಕೆರಳಾಂತ್ (1980) ಆನಿ ಕರ್ನಾಟಕಾಂತ್ (2006) ಕೊಂಕ್ಣಿ ಶಿಕ್ಪಾಕ್ ಸಂದ್ ಮೆಳ್ಳಿ. ಗೊಂಯ್ ಮೆಕ್ಳೆಂ ಜಾತಚ್ ಹಾಚ್ಯೆ ಆದಿಂ 1962 ವರ್‍ಸಾ ಪಾಸುನ್ ಗೊಂಯ್ಚ್ಯಾ ಶಾಳಾಂನಿ ತಿ ಏಕ್ ಭಾಸ್ ಮ್ಹಣ್ ಥಂಯ್ ಶಿಕಯ್ತಾಲೆ. ಇತ್ಲೆಂ ಸಗ್ಳೆಂ ಬರೆಂ ಜಾವ್ನ್.ಯಿ ಆಮಿ ಆಶೆಲ್ಲೊ ಎಕ್ವಟ್ ಫಾವೊ ಜಾಲೊ ನಾ. ಲಿಪಿವಾದ್ ಆನಿ ಬೊಲಿವಾದ್ ಮ್ಹಣ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಮಾಜ್ ದುಸ್ಪಟ್ಲಾ.

ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಮಾಜಾಚೊ ಫುಡಾರ್

ಭಾಸ್ ಎಕಾ ಸಮಾಜಾಚಿ ವಳಕ್. ಹಾಂತುಂ ಕಸಲೊಚ್ ದುಬಾವ್ ನಾ. ಸಮಾಜ್‍ಶಾಸ್ತ್ರ್ಯಾಂ ಪರ್ಮಾಣೆಂ ಭಾಸ್ ಎಕ್ಯೆ ಸಂಸ್ಕೃತಾಯೆಚೆಂ ವಾಹನ್. ತ್ಯಾ ಸಮಾಜಾಚೊ ಆರ್ಸೊ. ದೆಕುನ್ ತೊ ಸಮಾಜ್ ಫುಡೆಂ ವಚುಂಕ್ ಸೊದ್ತಾ ಜಾಲ್ಯಾರ್, ತ್ಯಾ ಸಮಾಜಾನ್ ಆಪ್ಣಾಚಿ ಭಾಸ್ ಸಾಂಬಾಳುನ್ ದವ್ರುಂಕ್ ಜಾಯ್. ಕಾರಣ್ ಆಪ್ಲ್ಯೆ ಭಾಶೆ ವರ್ವಿಂಚ್ ತ್ಯಾ ಸಮಾಜಾಕ್ ಅಸ್ಮಿತಾಯ್ ಲಾಭ್ತಾ. ಭಾಸೊ ಜಲ್ಮಾಕ್ ಯೆತಾಕ್ ಆನಿ ಭಾಸೊ ಮರ್‍ತಾತ್. ಕಾಂಯ್ ಭಾಸೊ ಮರ್‍ಣಾಚೆ ತಣಿರ್ ಪಾವ್ಲ್ಯೊಯ್ ಆಸಾತ್. ತಿ ಭಾಸ್ ಸಾಂಬಾಳ್ಚಿ, ತ್ಯಾ ಕಾಳಾಂತ್ ಜಿಯೆತ್ಲ್ಯಾ ಲೊಕಾಂಚಿ ಜಬಾಬ್ದಾರಿ ಮ್ಹಣ್ಚ್ಯಾಂತ್ ಕಾಂಯ್ ಚುಕ್ ನಾ. ಜಶೆಂ ಹೆರ್ ಭಾಶೆ ವಿಶಿಂ ಆನಿ ತಾಂಚ್ಯಾ ಸಮಾಜಾ ವಿಶಿಂ ಹೆಂ ಖರೆಂ, ತಶೆಂಚ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಸ್ ಆನಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಮಾಜಾ ವಿಶಿಂಯ್ ಹೆಂ ಖರೆಂ.

ಆಧುನಿಕ್ ಕಾಳಾರ್ ಭಾಶೆಚ್ಯಾ ಆಧಾರಾರ್ ರಾಷ್ಟ್ರಾಂ ಘಡ್ಲಿಂ. ಸ್ಪೆನಿಶ್ ಭಾಸ್ ಉಲೊವ್ಪ್ಯಾಂನಿ ಸ್ಪೇನ್ ರಚ್ಲೆಂ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಉಲೊವ್ಪ್ಯಾಂನಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜರ್ಮನ್ ಉಲೊವ್ಪ್ಯಾಂನಿ ಜರ್ಮನಿ, ಇತ್ಯಾದಿ. ಭಾರತಾಂತ್ ಭಾಶಾಂವರ್ ರಾಜ್ಯಾಂ ಜಲ್ಮಾಕ್ ಆಯ್ಲಿಂ. ಬ್ರಿಟಿಶಾಂಚ್ಯಾ ಕಾಳಾಚೆಂ ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ (Madras Presidency) ಭಾಶೆಚ್ಯಾ ಆಧಾರಾರ್, ತಮಿಳ್ ನಾಡು, ಕೆರಳಾ, ಆಂಧ್ರಾ ಪ್ರದೇಶ್ (ಆನಿ ಮಾಗಿರ್ ತೆಲಂಗಾನಾ) ರಾಜ್ಯಾಂ ಮ್ಹಣ್ ಜಲ್ಮಾಕ್ ಆಯ್ಲಿಂ. ಹೆರ್ ಪ್ರಾಂತಾಂಚೆಂಯ್ ತಶೆಂಚ್ ಜಾಲೆಂ. ಪುರ್ತುಗೆಜಾಂಚ್ಯಾ ಶೆಕಾ ಖಾಲ್ ಚಾರ್‍ಶಿಂ ವೀಸ್ ವರ್‍ಸಾಂ ವಯ್ರ್ ಆಸ್ಲಲೆಂ ಗೊಂಯ್, ಏಕ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ರಾಜ್ಯ್ ಮ್ಹಣ್ ಜಲ್ಮಾಕ್ ಆಯ್ಲೆಂ. ಆಮ್ಚ್ಯೆಯ್ ಭಾಶೆಚ್ಯೆ ಆನಿ ಸಮಾಜಾಚ್ಯೆ ಉದರ್ಗತಿ ಖಾತಿರ್, 1939 ಕಾರ್‍ವಾರಾಂತ್ ಪಯ್ಲಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಬಸ್ಕಾ ಜಮ್ಲಲಿ. ತ್ಯೆ ಬಸ್ಕೆಚೆಂ ಸೂತ್ರ್ – ಏಕ್ ಲಿಪಿ, ಏಕ್ ಭಾಸ್, ಏಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯ್, ಏಕ್ ಸಮಾಜ್. ಹೆಂ 2019, 80 ವರ್‍ಸಾಂ ಭರ್‍ಲಿಂ. ಕಿತೆಂ ಜೊಡ್ಲೆಂ
ಆಮಿ? ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಮಾಜಾಚೊ ಫುಡಾರ್ ಕಿತೆಂ?

ಭಾರತಾಂತ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಲೋಕ್ ಚಾರ್ ರಾಜ್ಯಾಂನಿ ಶಿಂಪಡ್ಲಾ – ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ್, ಗೊಂಯ್, ಕರ್ನಾಟಕ್ ಆನಿ ಕೇರಳಾ. ತೀನ್ ಮುಕೆಲ್ ಲಿಪಿಯೊ ವಾಪರ್‍ತಾ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಾಂತ್ ಆನಿ ಕರ್ನಾಟಕಾಂತ್ ಕಾಂಯ್ ವಠಾರಾಂನಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಚೊ ವಾಪರ್ ಗ್ರಾಂಥಿಕ್ ರುಪಾರ್ ಬಿಲ್ಕುಲ್ ಜಾಯ್ನಾ.

ಆಮಿ ಫಕತ್ ಪಂಚ್ವಿಸ್ ಲಾಖ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮನ್ಶಾಂ – ಹೆಂ ಆಮ್ಚೆಂ ದುರ್ದೈವ್/ ನಿರ್ಭಾಗ್ ಕಾಯ್ ಆಮಿ ಪಂಚ್ವಿಸ್ ಲಾಖ್ ವಿಭಾಜಿತ್ ಆಸ್ಲಲಿಂ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮನ್ಶಾಂ – ಹೆಂ ಆಮ್ಚೆಂ ದುರ್ದೈವ್/ ನಿರ್ಭಾಗ್. “ಕೊಂಕ್ಣಿಪಣ್” ಮ್ಹಳ್ಳೆಂ ತತ್ವ್ ಆಮ್ಕಾಂ ಎಕ್ಟಾಂವ್ಕ್ ಸಕ್ತಾ. ಮಲ್ಲ್ಯಾಯ್ ಆಮ್ಚೊಚ್ ದೀಪಿಕಾಯ್ ಆಮ್ಚೆಂಚ್, ಗಿರೀಶ್ ಕಾರ್ನಾಡ್‍ಯ್ ಆಮ್ಚೊಚ್, ಬಾಕಿಬಾಬ್ ಬೊರ್ಕಾರ್.ಯಿ ಆಮ್ಚೊಚ್ ನ್ಹಯ್! ಆಮಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮನ್ಶಾಂ.

ಸೊಂಪ್ಣಿ

ಆಮ್ಚೊ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸಮಾಜ್ ಬಾಂದುಂಕ್, ಹೊ ಪಯ್ಲೊ ನಿಯಾಳ್ ಸೊಂಪಯ್ತಾನಾ ಸವಾಲಾಂಚ್ ಸವಾಲಾಂ ಉಬಿಂ ದಿಸ್ತಾತ್. ಗೊಂಯಾಂತ್ ಪ್ರಶಾಸನಾಚಿ ಭಾಸ್ ಆಸುನ್ ಸಯ್ತ್ ಮರಾಠಿ ಆನಿ ಇಂಗ್ಲಿಶ್ ಭಾಶೆಚೊ ಶೇಕ್ ಆಸಾ. ಹೆರ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಸುವಾತ್ಯಾಂನಿ ಕೊಂಕ್ಣಿ ವಾಚುಂಕ್ ಬರೊಂವ್ಕ್ ಯೆನಾಸ್ಲ್ಯಾ ಮನ್ಶಾಂಕ್ ಸಯ್ತ್ ಹುದ್ದೊ ದಿಲಾ. ಎಕ್ಯೆ ಭಾಶೆಕ್ ಏಕ್ ಲಿಪಿ ಆಸ್ಲ್ಯಾರ್ ತ್ಯೆ ಭಾಶೆಚೆ ನೇಮ್, ರೂಪ್, ಮೊಡ್ಣಿ ಘಡ್ಣಿ ಪುರಾಯ್ ತರೆನ್ ಶಿಕುಂಕ್ ಮೆಳ್ತಾ. ಹೆರ್ ಬೊಲಿಯಾಂಚಿ ಉತ್ರಾಂ ಆನಿ ರುಪಾಂ ಆಸ್ಪಾವ್ ಕರುಂಕ್ ಸುಯೋಗ್ ಲಾಭ್ತಾ. ದೆಕುನ್ ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಸಮಾಜಾಚಿ ಅಸ್ಮಿತಾಯ್ ರಾಕುಂಕ್ ಥೊಡೆಂ ಆಮ್ಚೆಂ, ಥೊಡೆಂ ತುಮ್ಚೆಂ ಹೆಂ ಗಣ್‍ತಾಂತ್ರಿಕ್ ಸಿಧ್ದಾಂತ್ ವಾಪ್ರುನ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮನ್ಶಾಂನಿಚ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಭಾಶೆಚ್ಯಾ ಫುಡಾರಾಚಿ ಯೆವ್ಜಣ್ ಮಾಂಡ್ಚಿ ಪಡ್ತಲಿ. ಅಸ್ಲ್ಯೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಂಕ್ “ಕೊಂಕ್ಣಿಪಣ್” ಕಶೆಂ ಘಡೊವ್ಪ್ ಹಾಚೆ ವಿಶಿಂ “ಕೊಂಕ್ಣಿ ಟೀಮ್” ಮ್ಹಳ್ಯಾ ಫುಡ್ಲ್ಯಾ ಮ್ಹಯ್ನ್ಯಾಚ್ಯಾ ನಿಬಂಧಾಂತ್ ಪಳೊಂವ್ಯಾ.

ಲಾಂಬ್ ಜಿಯೆಂವ್ ಕೊಂಕ್ಣಿ ಮಾಯ್!

[Ref: Raknno 03-09 May 2019, Vol 81, Issue 18]

 

ಜೇಸನ್ ಪೀಂತ್ ಉದ್ಯಾವರ್: ಏಕ್ ಅಂಕಣ್‌ಕರ್, ಕಥಾಕಾರ್, ನಿಬಂಧ್‌ಕಾರ್ ತಶೆಂಚ್ ಸಮೀಕ್ಶಕ್ ಜಾವ್ನಾಸ್ಚೊ ಮಾ|ಬಾ|ಜೇಸನ್ ಪಿಂಟೊ ಉದ್ಯಾವರ್ ಗಾಂವ್ಚೊ. ಸದ್ದ್ಯಕ್ ಇಟಲಿಂತ್ ಉಂಚ್ಲೆಂ ಸಿಕಪ್ ಜೊಡುನ್ ಆಸಾ. ಆಶಾವಾದಿ ಪ್ರಕಾಶನಾಚೊ ಸಹ-ಸಂಪಾದಕ್ ಜಾವ್ನ್ ಸೆವಾ ದೀವ್ನ್ ಆಸ್ಚೊ ಹೊ ಕಾನಡಿ, ರೊಮಿ ತಶೆಂಚ್ ನಾಗರಿ ಲಿಪಿಯಾಂನಿ ಕೊಂಕಣಿ ಬರಯ್ತಾ.

[Sankoll Nibondh] Konknniponn : Bhas Ani Somaz

Prostauna

1939 vorsa poili konknni boska karvarant bhoril'li. Hea 2019 omyxim vorsam bhortat. Heach ghodditachea ugddasak he niall. Bhartache svatontrotaye uprant tea tea bhaxik rajeamni tanche tanche bhaxek tenko dilo ani teo bhaso ful'leo foll'lleo. Punn konknni bhaxechem ani konknni lokanchem chitr vegllench koxem dista. Svatontrotaye adim firongi sot'te khal ami vellgim axil'lim, ozunuy vegllinch asat. Khorem, konknni lok ekach rajeant na ani amcho ankddoi bhovo unno. Odmasan ami fokot ponchvis lakh konknni lok, bhartachea char rajeamni jietat. Fuddle pillgek apli konknni osmitai rakhunk ani samballunk ami kitem yeujilam? amche modem ekoutt ghoddttolo kai? amkam ekoutt zai va naka? osle sabar prosn konknni mogeank adllottat. “konknniponn” namvachea hea sankholl nibondamni (serial essays) hea vixeacher kholayen niall korun, konknni tornnatteam modem ek zagritai nirmann korcho mhozo ud'dex. Tacher bhasabhas ani chinton monthon zaun mukhli vatt ami tenkchi. Dha nibondam modlo, ho mhozo poilo nibond – bhas ani somaz.

Bhas ani boli

monis uloita, ti eke torechi bhas. Punn granthik rupar ti bhas boroitona, to eke tharavik ritin ti boroita. Dekhun bhas ani boli modem forok asa. Bhas, boli poros vhodd. Bhaxik somazant eke bhaxek bolye poros chodd man asa. Bhaxek ek promann rup asta. Punn boli thollavea zomeanchea ulounneam pormannem koxi-i asum yeta. Thoddkeant sangchem zalear, boli eke bhaxecho bhourupi (diverse) prokar.

Rajki ani itihasik karnnank lagun eke bhaxek bhas mhonn rup melltta. Dekhik dokhinn londdanachi inglix boli, ji thoinchea rajghoranneachi bhas, hi inglix bhas va rannyechi bhas (Queen’s English) mhunn vistaroli. Inglix bhas xikoitona, tich bhas – inglix bhas mhonn xikoitat. Konknni lok eka rajeant na, dekhun promannikoronnachi (standardization) goroz amkam ken'nach disli na. Hakach lagun konknnicheo kaim boleo granthik rupar voir sorleo.

Konknni boleo

dhorm', zat ani vatthara pormannem konknni boleo ghollttat. Punn granthik rupar ascheo char mukhel boleo oxeo:
1. Xikxonnik ani proxasonachea pamvddear g§yant vaprochi ontruji konknni, ji deunagori lipyent boroitat.

2. G§ychea kristamvamni aplea dharmik kareavollimni vaprochi bardexi konknni, ji romi lipyent boroitat.

3. Mongllurant ani mongllur bhomvtim axil'lea kristamvamni aplea dharmik kareavollimni vaprochi monglluri konknni, ji kanddi lipyent boroitat.

4. Kornattakache koraulli vattharant sarsvotamni aplea somajik ani dharmik kareavollimni vaprochi ji. Es. Bi. Konknni, ji deunagori ani kanddi lipeamni boroitat.

Poilea tin granthik boleam modem zaitem sarkeponn asa. Amchea konknni mhalogddeamni khoinchi-i ek boli promann mhunn vaprun, konknni bhaxechi udrogot korcheak va granthik rupar vaporchea hea char mukhel konknni boleam modem ekrupoponn haddil'lem zalear konknni bhaxechem ani amchea somazachem chitr vegllench pollounk mellttolem aslem. Bhas mhunn manyotai mellcheakuy konknnin songhrx kelo ani manyotai mellounuy ti songhrx korit asa. Tichea songhrxacho barik itihas hanga dila.

Konknni – ek bhas

sumar atthvea xenkddeant konknni ek vingodd bhas mhonn zolmak aili. Tika rayall asro mell'llo na. Kon'nodd, turki, orbi, moratthi ani purtugez bhaxikanchea xeka khal ti ful'li. Tika “konknni” mholl'llem namv legun magir labhlem. G§yant purtugezanchea xeka khal tika, lingva brahmonni, lingva kanarim ani lingva terra oxim namvam aslim. Survechea purtugezanchea xeka khal mixnorimni ani kaim thollavea konknni monxamni konknni borpaull rochli. Tika ami pornni konknni mhonnttat. Hi pornni konknni, g§ya bhair kornattokant ani kerllant rabito korotlea sarsvotanche konknni bolyek chodd lagim. Toxench g§yant, saxtti vattharant tichim kaim rupam ozunuy ghollttat. Inkvijixona uprant ji konknni borpaull amkam melltta ti modhyokalin konknni borpaull, ji pornne konknnik ani aichea adhunik konknnik zoddcho ek sankou.

Heach adhunik kallant, konknni bhaxek bhas mhonn manyotai mellche adim g§yantuch tichea ostitvacher prosn udelo. Purtugezanchea xekantlean sutt'ttoch g§y moharaxttrant vilin zaunk zai mhonnchea iradean – “konknni hi moratthichi boli” ani “g§ychi bhas moratthi” mholl'llo vitrkovad kaim moratthivadi lokamni manddlo. Sogllea vadllank fudd korun 1975 vorsa tika ek svatontr bhas mhonn sahity okademichi manyotai mell'lli. 1987 vorsa ti, g§ychi raz bhas zali ani 1992 vorsa tika somvidhanik manyotai mell'lli. Toxench kerllant (1980) ani kornattokant (2006) konknni xikpak sond mell'lli. Hache adim g§y mekllem zatoch 1962 vorsa pasun g§ychea xallamni ti ek bhas mhonn thoim xikoitale. Itlem sogllem borem zaunuy ami axel'lo ekoutt favo zalo na. Lipivad ani bolivad mhonn ani eka vadllak ti sampddoli konknni somaz duspottola.

Konknni somazacho fuddar

bhas eka somazachi vollokh. Hatunt kosloch dubavo na. Somazoxastream pormannem bhas eke somskritayechem vahon. Tea somazacho harso. Dekhun to somaz fuddem vochunk sodta zalear, tea somazan apnnachi bhas samballun dourunk zai. Karonn aple bhaxe vorvinch tea somazak osmitai labhta. Bhaso zolmak yetak ani bhaso mortat. Kaim bhaso mornnache tonnir povil'leoi asat. Ti bhas samballochi, tea kallant jietlea lokanchi zobabodari mhonncheant kaim chuk na. Zoxem her bhasam vixim ani tanchea somaza vixim hem khorem, toxench konknni bhas ani konknni somaza vixim-i hem khorem.

Adhunik kallar bhaxechea adharar raxttram ghoddlim. Spenix bhas uloupeamni spen rochlem, fronch uloupeamni frans, zormon uloupeamni zormoni bi. Bhartant bhaxavar rajeam zolmak ailim. Brittixanchea kallachem modras prant (Madras Presidency) bhaxechea adharar, tomill naddu, kerlla, andhr prodex (ani atam telongonn) rajeam mhonn zolmak ailim. Her prantanchem-i toxench zalem. Purtugezanchea xeka khal charxim vis vorsam voir axil'lem g§y, ek konknni rajy mhonn zolmak ailem. Amchey bhaxeche ani somazache udrogoti khatir, 1939 karvarant poili konknni boska zomil'li. Te boskechem sutr – ek lipi, ek bhas, ek sahity, ek somaz. Haka 2019, 80 vorsam bhorlim. Kitem zoddlem ami? konknni somazacho fuddar kitem?

bhartant konknni lok char rajeamni ximpddola – moharaxttr, g§y, kornattok ani kerlla. Tin mukhel lipeo vaprota. Moharaxttrant ani kornattokant kaim vattharamni konknni bhaxecho vapor granthik rupar bilkul zaina.

Ami fokot ponchvis lakh konknni monxam– hem amchem durdoiv kai ami ponchvis lakh vibhajit axil'lim konknni monxam – hem amchem durdoiv. “konknniponn” mholl'llem totv amkam ektthaunk xokta. Mol'lyai amchoch dipikai amchench, girix karnadduy amchoch, bakibab borkaruy amchoch nhoi! ami konknni monxam.

Sompnni

amcho konknni somaz bandunk, ho poilo niall sompoitona prosnuch prosn distat. G§yant proxasonachi bhas asun soit moratthi ani inglix bhaxecho xek asa. Her konknni suvateamni konknni vachunk borounk yenaslea monxank soit hud'do dila. Eke bhaxek ek lipi aslear te bhaxeche nem', rup, moddnni ghoddnni purai toren xikunk melltta. Her boleanchi utram ani rupam aspavo korunk suyog labhta. Dekhun amchea somazachi osmitai rakhunk thoddem amchem, thoddem tumchem ho gonntantrik sidhdant vaprun konknni monxamnich konknni bhaxechea fuddarachi yeuzonn manddchi poddttoli. Osle poristhitink “konknniponn” koxem ghoddoup hache vixim “konknni ttim'” mhollea fuddlea mhoineachea nibondant polloumya.

Lamb jieum konknni mai!

(Bhangor Bhum-i – Mai 19, 2019)

 

Jeson Pint Udeavor: Ek onkonn‌kor, kothakar, nibondh‌kar toxench somikxok zaunascho ma|ba|jeson pintto udeavor gamvcho. Sod'dyok ittolint unchlem sikop zoddun asa. Axavadi prokaxonacho soho-sompadok zaun seva diun ascho ho kanoddi, romi toxench nagori lipiamni konkonni boroita.

[सांकळ निबंध] कोंकणिपण : भास आनी समाज

प्रस्तावना

1939 वर्सा पयली कोंकणी बसका कारवारांत भरिल्ली. ह्या 2019 अंयशीं वर्सां भरतात. ह्याच घडिताच्या उगडासाक हे नियाळ. भारताचे स्वातंत्रताये उपरांत त्या त्या भाशीक राज्यांनी तांचे तांचे भाशेक तेंको दिलो आनी त्यो भासो फुल्ल्यो फळ्ळ्यो. पूण कोंकणी भाशेचें आनी कोंकणी लोकांचें चित्र वेगळेंच कशें दिसता. स्वातंत्रताये आदीं फिरंगी सत्ते खाल आमी वेळगीं आशिल्लीं, अजुनूय वेगळींच आसात. खरें, कोंकणी लोक एकाच राज्यांत ना आनी आमचो आंकडोय भोव उणो. अदमासान आमी फकत पंचवीस लाख कोंकणी लोक, भारताच्या चार राज्यांनी जियेतात. फुडले पिळगेक आपली कोंकणी अस्मिताय राखूंक आनी सांबाळूंक आमी कितें येवजिलां? आमचे मदें एकवट घडटलो काय? आमकां एकवट जाय वा नाका? असले साबार प्रस्न कोंकणी मोग्यांक आदळटात. “कोंकणीपण” नांवाच्या ह्या सांखळ निबंदांनी (serial essays) ह्या विशयाचेर खोलायेन नियाळ करून, कोंकणी तरणाट्यां मदें एक जागृताय निर्माण करचो म्हजो उद्देश. ताचेर भासाभास आनी चिंतन मंथन जावन मुखली वाट आमी तेंकची. धा निबंदां मदलो, हो म्हजो पयलो निबंद – भास आनी समाज.

भास आनी बोली

मनीस उलयता, ती एके तरेची भास. पूण ग्रांथीक रुपार ती भास बरयतना, तो एके थारावीक रितीन ती बरयता. देखून भास आनी बोली मदें फरक आसा. भास, बोली परस व्हड. भाशीक समाजांत एके भाशेक बोलये परस चड मान आसा. भाशेक एक प्रमाण रूप आसता. पूण बोली थळाव्या जम्यांच्या उलोवण्यां परमाणें कशीय आसूं येता. थोडक्यांत सांगचें जाल्यार, बोली एके भाशेचो भोवरुपी (diverse) प्रकार.

राजकी आनी इतिहासीक कारणांक लागून एके भाशेक भास म्हण रूप मेळटा. देखीक दखीण लंडानाची इंग्लीश बोली, जी थंयच्या राजघराण्याची भास, ही इंग्लीश भास वा राणयेची भास (Queen’s English) म्हूण विस्तारली. इंग्लीश भास शिकयतना, तीच भास – इंग्लीश भास म्हण शिकयतात. कोंकणी लोक एका राज्यांत ना, देखून प्रमाणीकरणाची (standardization) गरज आमकां केन्नाच दिसली ना. हाकाच लागून कोंकणीच्यो कांय बोलयो ग्रांथीक रुपार वयर सरल्यो.

कोंकणी बोलयो

धर्म, जात आनी वाठारा परमाणें कोंकणी बोलयो घोळटात. पूण ग्रांथीक रुपार आसच्यो चार मुखेल बोलयो अश्यो:

१. शिक्षणीक आनी प्रशासनाच्या पांवड्यार गोंयांत वापरची अंत्रुजी कोंकणी, जी देवनागरी लिपयेंत बरयतात.

२. गोंयच्या क्रिस्तांवांनी आपल्या धार्मीक कार्यावळींनी वापरची बारदेशी कोंकणी, जी रोमी लिपयेंत बरयतात.

३. मंगळूरांत आनी मंगळूर भोंवतीं आशिल्ल्या क्रिस्तांवांनी आपल्या धार्मीक कार्यावळींनी वापरची मंगळुरी कोंकणी, जी कानडी लिपयेंत बरयतात.

४. कर्नाटाकाचे करावळी वाठारांत सारस्वतांनी आपल्या समाजीक आनी धार्मीक कार्यावळींनी वापरची जी. एस. बी. कोंकणी, जी देवनागरी आनी कानडी लिपयांनी बरयतात.

पयल्या तीन ग्रांथीक बोलयां मदें जायतें सारकेपण आसा. आमच्या कोंकणी म्हालगड्यांनी खंयचीय एक बोली प्रमाण म्हूण वापरून, कोंकणी भाशेची उदरगत करच्याक वा ग्रांथीक रुपार वापरच्या ह्या चार मुखेल कोंकणी बोलयां मदें एकरूपपण हाडिल्लें जाल्यार कोंकणी भाशेचें आनी आमच्या समाजाचें चित्र वेगळेंच पळोवंक मेळटलें आसलें. भास म्हूण मान्यताय मेळच्याकूय कोंकणीन संघर्श केलो आनी मान्यताय मेळोवनूय ती संघर्श करीत आसा. तिच्या संघर्शाचो बारीक इतिहास हांगा दिला.

कोंकणी – एक भास

सुमार आठव्या शेंकड्यांत कोंकणी एक विंगड भास म्हण जल्माक आयली. तिका रायाळ आसरो मेळ्ळो ना. कन्नड, तुर्की, अरबी, मराठी आनी पुर्तुगेज भाशिकांच्या शेका खाल ती फुल्ली. तिका “कोंकणी” म्हळ्ळें नांव लेगून मागीर लाभलें. गोंयांत पुर्तुगेजांच्या शेका खाल तिका, लिंग्वा ब्राहमणी, लिंग्वा कानारीं आनी लिंग्वा तेर्रा अशीं नांवां आसलीं. सुरवेच्या पुर्तुगेजांच्या शेका खाल मिशनरींनी आनी कांय थळाव्या कोंकणी मनशांनी कोंकणी बरपावळ रचली. तिका आमी पोरणी कोंकणी म्हणटात. ही पोरणी कोंकणी, गोंया भायर कर्नाटकांत आनी केरळांत राबितो करतल्या सारस्वतांचे कोंकणी बोलयेक चड लागीं. तशेंच गोंयांत, साश्टी वाठारांत तिचीं कांय रुपां अजुनूय घोळटात. इंक्विजिशना उपरांत जी कोंकणी बरपावळ आमकां मेळटा ती मध्यकालीन कोंकणी बरपावळ, जी पोरणे कोंकणीक आनी आयच्या आधुनीक कोंकणीक जोडचो एक सांकव.

ह्याच आधुनीक काळांत, कोंकणी भाशेक भास म्हण मान्यताय मेळचे आदीं गोंयांतूच तिच्या अस्तित्वाचेर प्रस्न उदेलो. पुर्तुगेजांच्या शेकांतल्यान सुट्टच गोंय महाराष्ट्रांत विलीन जावंक जाय म्हणच्या इराद्यान – “कोंकणी ही मराठीची बोली” आनी “गोंयची भास मराठी” म्हळ्ळो वितर्कवाद कांय मराठीवादी लोकांनी मांडलो. सगळ्या वादळांक फूड करून 1975 वर्सा तिका एक स्वातंत्र भास म्हण साहित्य अकादेमीची मान्यताय मेळ्ळी. 1987 वर्सा ती, गोंयची राज भास जाली आनी 1992 वर्सा तिका संविधानीक मान्यताय मेळ्ळी. तशेंच केरळांत (1980) आनी कर्नाटकांत (2006) कोंकणी शिकपाक संद मेळ्ळी. हाचे आदीं गोंय मेकळें जातच 1962 वर्सा पासून गोंयच्या शाळांनी ती एक भास म्हण थंय शिकयताले. इतलें सगळें बरें जावनूय आमी आशेल्लो एकवट फावो जालो ना. लिपीवाद आनी बोलीवाद म्हण आनी एका वादळाक ती सांपडली कोंकणी समाज दुसपटला.

कोंकणी समाजाचो फुडार

भास एका समाजाची वळख. हातूंत कसलोच दुबाव ना. समाजशास्त्र्यां परमाणें भास एके संस्कृतायेचें वाहन. त्या समाजाचो हारसो. देखून तो समाज फुडें वचूंक सोदता जाल्यार, त्या समाजान आपणाची भास सांबाळून दवरूंक जाय. कारण आपले भाशे वरवींच त्या समाजाक अस्मिताय लाभता. भासो जल्माक येताक आनी भासो मरतात. कांय भासो मरणाचे तणीर पविल्ल्योय आसात. ती भास सांबाळची, त्या काळांत जियेतल्या लोकांची जबाबदारी म्हणच्यांत कांय चूक ना. जशें हेर भासां विशीं आनी तांच्या समाजा विशीं हें खरें, तशेंच कोंकणी भास आनी कोंकणी समाजा विशींय हें खरें.

आधुनीक काळार भाशेच्या आधारार राष्ट्रां घडलीं. स्पॅनिश भास उलोवप्यांनी स्पेन रचलें, फ्रँच उलोवप्यांनी फ्रान्स, जर्मन उलोवप्यांनी जर्मनी बी. भारतांत भाशावार राज्यां जल्माक आयलीं. ब्रिटिशांच्या काळाचें मद्रास प्रांत (Madras Presidency) भाशेच्या आधारार, तमीळ नाडू, केरळा, आंध्र प्रदेश (आनी आतां तेलंगण) राज्यां म्हण जल्माक आयलीं. हेर प्रांतांचेंय तशेंच जालें. पुर्तुगेजांच्या शेका खाल चारशीं वीस वर्सां वयर आशिल्लें गोंय, एक कोंकणी राज्य म्हण जल्माक आयलें. आमचेय भाशेचे आनी समाजाचे उदरगती खातीर, 1939 कारवारांत पयली कोंकणी बसका जमिल्ली. ते बसकेचें सूत्र – एक लिपी, एक भास, एक साहित्य, एक समाज. हाका 2019, 80 वर्सां भरलीं. कितें जोडलें आमी? कोंकणी समाजाचो फुडार कितें?

भारतांत कोंकणी लोक चार राज्यांनी शिंपडला – महाराष्ट्र, गोंय, कर्नाटक आनी केरळा. तीन मुखेल लिपयो वापरता. महाराष्ट्रांत आनी कर्नाटकांत कांय वाठारांनी कोंकणी भाशेचो वापर ग्रांथीक रुपार बिलकूल जायना.
आमी फकत पंचवीस लाख कोंकणी मनशां– हें आमचें दुर्दैव काय आमी पंचवीस लाख विभाजीत आशिल्लीं कोंकणी मनशां – हें आमचें दुर्दैव. “कोंकणीपण” म्हळ्ळें तत्व आमकां एकठावंक शकता. मल्ल्याय आमचोच दिपिकाय आमचेंच, गिरीश कारनाडूय आमचोच, बाकीबाब बोरकारूय आमचोच न्हय! आमी कोंकणी मनशां.

सोंपणी

आमचो कोंकणी समाज बांदूंक, हो पयलो नियाळ सोंपयतना प्रस्नूच प्रस्न दिसतात. गोंयांत प्रशासनाची भास आसून सयत मराठी आनी इंग्लीश भाशेचो शेक आसा. हेर कोंकणी सुवात्यांनी कोंकणी वाचूंक बरोवंक येनासल्या मनशांक सयत हुद्दो दिला. एके भाशेक एक लिपी आसल्यार ते भाशेचे नेम, रूप, मोडणी घडणी पुराय तरेन शिकूंक मेळटा. हेर बोलयांची उतरां आनी रुपां आसपाव करूंक सुयोग लाभता. देखून आमच्या समाजाची अस्मिताय राखूंक थोडें आमचें, थोडें तुमचें हो गणतांत्रीक सिध्दांत वापरून कोंकणी मनशांनीच कोंकणी भाशेच्या फुडाराची येवजण मांडची पडटली. असले परिस्थितींक “कोंकणीपण” कशें घडोवप हाचे विशीं “कोंकणी टीम” म्हळ्या फुडल्या म्हयन्याच्या निबंदांत पळोवंया.

लांब जियेवं कोंकणी माय!

(भांगर भूंय – माय 19, 2019)

 

जेसन पींत उद्यावर: एक अंकण‌कर, कथाकार, निबंध‌कार तशेंच समीक्षक जावनासचो मा|बा|जेसन पिंटो उद्यावर गांवचो. सद्द्यक इटलिंत उंचलें सिकप जोडून आसा. आशावादी प्रकाशनाचो सह-संपादक जावन सेवा दीवन आसचो हो कानडी, रोमी तशेंच नागरी लिपियांनी कोंकणी बरयता.

 

   

ದಾಯ್ಜ್.ಕೊಮ್

2004 ಥಾವ್ನ್ 2011 ಪರ್ಯಾಂತ್ ಕಾರ್ಯಾಳ್ ಆಸ್‌ಲ್ಲ್ಯಾ ದಾಯ್ಜ್.ಕೊಮ್ ಚೆರ್ ಪರ್ಗಟ್‌ಲ್ಲ್ಯಾ ವಿಂಚ್ಣಾರ್ ಸಾಹಿತಾಕ್ ಆಮಿ ಫುಡಿಲ್ಯಾ ದಿಸಾಂನಿ ಪಯ್ಣಾರಿ ವಾಚ್ಪ್ಯಾಂಕ್ ಲಾಭಯ್ತೆಲ್ಯಾಂವ್.
 
 


ಆಶಾವಾದಿ ಪ್ರಕಾಶನ್
ಪ್ರಗತಿಶೀಲ್ ಬರಯ್ಣಾರ್

Buffer Email Facebook Google LinkedIn Print



Copyright 2003 - 2018
All rights reserved. This site is property
Ashawadi Prakashan.
All poinnari.com content are copyrighted and may not be copied / modified in any way.
Send questions or comments to:
editorpoinnari@gmail.com
  [Archive / Links]